E-learning in de zorg: alles over online cursussen voor zorgprofessionals

Overweegt uw organisatie de inzet van e-learning in de zorg? Lees in dit artikel wat e-learning is, wat de voor- en nadelen van online cursussen zijn en welke inzichten al zijn verkregen omtrent e-learning in de zorg.

Wat is e-learning?

E-learning is een afkorting voor electronic learning. Het is een verzamelnaam voor leren met behulp van internettechnologie, bijvoorbeeld via computer, smartphone of tablet. Deelnemers volgen in een, soms afgeschermde, digitale leeromgeving een cursus of opleiding. Interactieve elementen als video’s, animaties en opdrachten ondersteunen en verrijken het leren. Ook toetsing en communicatie met docenten en medecursisten kan in deze digitale leeromgeving plaatsvinden.

Er zijn drie vormen van e-learning te onderscheiden: face-to-face onderwijs met digitale ondersteuning waarbij er geen sprake is van afstandsleren, online learning waarbij het onderwijs volledig op afstand plaatsvindt en blended learning als combinatie van face-to-face en online learning.

Voordelen van e-learning

E-learning kent veel voordelen ten opzichte van andere leervormen, bijvoorbeeld:

* Flexibiliteit; met e-learning hebben cursisten altijd en overal toegang tot de leeromgeving. Door de modulaire opbouw, kunnen zij aan de slag met het lesmateriaal waar ze op dat moment behoefte aan hebben.

* Maatwerk; een online cursus kan worden afgestemd op specifieke behoeften van cursisten. Dit maatwerk, ook als het gaat om leervoorkeuren, zorgt voor motivatie en autonomie bij cursisten. Het leren kan zelfs adaptief zijn. Dat betekent dat een goede leerling automatisch moeilijkere leerstof krijgt aangeboden.

* Tijdwinst; cursisten kunnen in eigen tempo leren, waardoor snelle leerlingen minder tijd kwijt zijn aan e-learning dan bij klassikaal onderwijs. Ook bespaart e-learning de cursisten reistijd. Als er een combinatie is met klassikale training, zorgt e-learning ervoor dat de trainer na een korte overdracht snel kan starten met diverse werkvormen. De kennis is immers al aanwezig.

* Kostenbesparing; e-learning leidt tot een besparing van reis- en verblijfskosten en kosten voor bijvoorbeeld cursusruimte en docenten. Dat e-learning schaalbaar is en door veel cursisten tegelijk gebruikt kan worden, werkt ook kostenverlagend.

* Actualiteit; door het digitale karakter van e-learning kan nieuwe kennis eenvoudig worden toegevoegd aan een online cursus. Cursisten zijn hierdoor verzekerd van actueel lesmateriaal.

 

* Verrijkte leeromgeving; e-learning maakt het verrijken van de leeromgeving mogelijk. Bijvoorbeeld met video’s, games, een digitale community en linkjes naar externe bronnen kunnen cursisten zich het lesmateriaal beter eigen maken. Ook de meestal aanwezige keuze aan verschillende leerstijlen draagt hieraan bij.

* Inzicht in leerprestaties; e-learning geeft extra inzichten in de individuele behoeften en prestaties van cursisten. Denk aan te ontwikkelen competenties, de tijd die cursisten besteden aan een taak, hoe ver ze zijn met de cursus, het aantal ondernomen pogingen en de behaalde resultaten.

Nadelen van e-learning

E-learning kent ook nadelen. Bijvoorbeeld dat niet iedereen vaardig is met de computer of mobiele apparaten en het gebruik van internet. Bij deze medewerkers (en wellicht ook bij docenten) zal er weerstand zijn, terwijl e-learning een goede motivatie van cursisten vereist. Of de online cursus in eigen tijd of onder werktijd gevolgd kan worden, zal hierop ook invloed hebben.

Het ontwikkelen van een nieuwe e-learning op maat vergt de nodige investeringen voor een organisatie. Voor het leren van meer algemene kennis en vaardigheden is e-learning evenwel een kostenefficiënte leervorm. Dat voor sommige complexe leerdoelen meer nodig is dan e-learning alleen, spreekt voor zich. Blended learning, een combinatie van e-learning en klassikaal onderwijs, kan dan uitkomst bieden.

>>> Lees ook: Incompany trainingen en opleidingen: voor- en nadelen op een rij

Sommige aanbieders van e-learning doen niets meer dan het uploaden van teksten die ook op papier hadden kunnen staan. De term e-learning lijkt daardoor soms onderhevig aan inflatie. Echt interactieve e-learning daagt de cursist echter uit, is leuk om te doen en is door het interactieve karakter wezenlijk anders dan leren uit een boek.

E-learning in de zorg

Als we inzoomen op e-learning in de zorg, blijkt dat e-learning erg populair is onder zorgprofessionals. Uit een onderzoek van kennisplein Zorg voor Beter kwam in 2016 naar voren dat 45% van de verzorgenden en verpleegkundigen deze leervorm gebruikt. De informatie wordt gebruikt voor het op peil houden van vakkennis en directe toepassing in de zorg.

Bekijk de e-learning cursussen van Threewise zorgacademie

Eerdere onderzoeken toonden al aan dat de opmars van e-learning niet meer te stoppen is, zo schrijft beroepsvereniging V&VN in reactie op het onderzoek. “Professionals proberen bijscholing vaak te combineren met hun werk en een druk privéleven. Met e-learning kan er maatwerk geboden worden. Zeker wanneer dit gebeurt door het verbinden van de online opgedane kennis met reflectie in het team.”

Onderzoek naar e-learning in VVT

De Stichting A+O VVT heeft in 2010 uitgebreid onderzoek gedaan naar e-learning in de VVT-branche. De stichting wilde inzicht krijgen in ervaringen en behoeften op het gebied van de ontwikkeling, de implementatie en het gebruik van e-learning in de zorg. Ook de toen nog verwachte en inmiddels ontstane personeelstekorten van verzorgenden op niveau 3 vormden voor de stichting aanleiding tot het onderzoek.

De onderzoeksrapportage ‘E-learning in de VVT branche’ benoemt een aantal aanleidingen om met e-learning te starten. Bijvoorbeeld dat een instelling wil meegaan met nieuwe ontwikkelingen, zich wil onderscheiden op de arbeidsmarkt, de invoering van een digitaal systeem of een fusie met andere instellingen. Ook de behoefte aan efficiëntie bij opleiden en het beter monitoren van kennistekorten en te ontwikkelen competenties zijn genoemde aanleidingen om met e-learning te starten in de zorg.

>>> Lees ook: E-learning bij de Amanshoeve: ‘Bijspijkeren rond de maaltijd’

Als VVT-instellingen de keuze voor e-learning maken, kiezen ze voor een projectmatige of praktische aanpak voor het ontwikkelen en implementeren van e-learning. Voorstanders van een praktische benadering gaat gewoon van start en ontwikkelen gaandeweg het gebruik, aldus de onderzoekers. Bij een projectmatige aanpak is er een goede voorbereiding, soms een businesscase en/of een projectplan, budget, projectleider en zijn er werkgroepen. Deze behandelen inhoudelijke, technische en borgingsaspecten van e-learning.

Bijna alle deelnemende zorginstellingen aan het onderzoek werken samen met een aanbieder van e-learning, zo valt te lezen in de onderzoeksrapportage. Bij enkele instellingen leveren de aanbieders alleen de content of de elektronische leeromgeving, bij anderen zijn ze tevens adviserend of ondersteunend in het project.

Doelen en randvoorwaarden voor e-learning

De onderzoekers destilleren drie gebruiksdoelen van e-learning: kennisonderhoud en – ontwikkeling, bevordering van in- en doorstroom en als derde het behalen van efficiëntie. Kennisonderhoud en kennisontwikkeling is belangrijk bij permanente educatie en een leven lang leren, zo geven de respondenten aan. Zij noemen ook kennisdeling met andere medewerkers en het inzichtelijk maken van kennishiaten als leerdoelen van e-learning. Volgens enkele respondenten leent e-learning zich uitermate goed voor jaarlijks terugkerende verplichte cursussen of voor cursussen voor alle medewerkers.

Als het gaat om het gebruiksdoel efficiëntie, dan past flexibel opleiden daar zeker in. “Door eerst de theorie te behandelen en te toetsen of deze wordt beheerst, kan volgens een respondent de leerdruk worden verminderd en wordt minder beslag gelegd op de roosters van medewerkers”, zo staat in het rapport. “Een ander haalt aan dat de organisatie e-learning inzet om de tijd te verkorten die in het leren gaat zitten.” Sommige respondenten noemen het belangrijk dat medewerkers op de werkplek kunnen leren, bijvoorbeeld als het even rustig is met werk.

Als randvoorwaarden om e-learning succesvol in te voeren, voeren respondenten de volgende aspecten aan: een heldere visie vooraf, een passend systeem waarbinnen de materialen worden aangeboden, geschikt leermateriaal, een goede organisatie en een evaluatie achteraf. Een projectmatige aanpak kan helpen om het invoeren van e-learning tot een succes te maken, aldus de onderzoekers. Aan het einde van het onderzoek komen zij met de aanbeveling dat ‘de inzet van e-learning een interessante ontwikkeling voor de branche VVT lijkt’.

Medewerkers ontwikkelen met e-learning Jezelf ontwikkelen met e-learning

Geraadpleegde bronnen: Stichting A+O VVT, Zorg voor Beter, V&VN, e-learningmaken.nl

Lees ook:

Opleidingen in de zorg: kansen voor zorgorganisaties én werkzoekenden

Subsidie voor opleidingen in de zorg: 5 opties voor werkgevers